Start
English |Po polsku |Gwarą pałucką
| Czcionka: A A+
| Kontrast:
Zmiana kontrastu
Hydrografia Drukuj Email
Sieć hydrograficzną gminy stanowi głównie rzeka Gąsawka i ponad 20 jezior o różnej wielkości i głębokości, przez które przepływa. Część tych obiektów obejmuje przepiękny obszar rynny żnińskiej.

Osią hydrograficzną obszaru gminy jest rzeka Gąsawka. Stanowi ona lewostronny dopływ Noteci. Całkowita długość cieku wynosi 57 km. Zlewnia jej położona jest na terenie wyznaczonym przez J. Kondrackiego w randze mezoregionów trzech jednostek fizyczno - geograficznych. Największa część zlewni znajduje się na Pojezierzu Gnieźnieńskim. Zachodnia część zalicza się do Pojezierza Chodzieskiego, zaś północna, przez którą przebiega dolny odcinek rzeki, wchodzi w skład Kotliny Toruńskiej.

Obszar ten charakteryzuje się znaczną liczbą jezior rynnowych. Ciągi jezior i łącząca je sieć rzeczna uatrakcyjniają obszar gminy. Zlewnia Gąsawki obejmuje ponad 20 zbiorników o powierzchni od 1 do 431,6 ha. Rzeka wypływa z Jeziora Głęboczek Wielki położonego na sandrze ryszewskim w gminie Gąsawa. Następnie rzeka uchodzi do Jeziora Oćwieckiego i poprzez jeziora rynny żnińskiej rozpoczyna kilkudziesięciokilometrowy bieg aż do okolic Wąsosza, gdzie opuszcza rynnę żnińską i rozpoczyna dolny odcinek po terenie nizinnym, uchodząc później do Noteci. Gąsawka odwadnia obszar 590,3 km³. Zlewnia Gąsawki niemal w całości zlokalizowana jest na terenie gminy Żnin i Gąsawa. Północna część rynny żnińskiej objęta jest ochroną w ramach Obszaru Chronionego Krajobrazu Jezior Żędowskich, zaś południowa część posiada status Obszaru Chronionego Krajobrazu Jezior Żnińskich. Ważnymi ciekami odwadniającymi zlewnię Gąsawki, są jej dopływy: Karkoszka w okolicach Żnina, dopływ z okolic Brzyskorzystewska, Pomorka (Jezioro Gąbińskie, Skrzynka, Wąsoskie i Żędowskie oraz Biała Struga uchodząca poniżej jeziornej części zlewni).

Rzeka Gąsawka charakteryzuje się typowym, deszczowo - śnieżnym reżimem. Wezbrania występują w okresie wiosennych roztopów i powodują wzrost poziomu wody w jeziorach powyżej Żnina. Poniżej Jeziora Dużego Żnińskiego wezbrania są niwelowane przez akweny żnińskie a zwłaszcza przez Jezioro Duże Żnińskie. Zlewnię cechuje stosunkowo niski odpływ jednostkowy, co świadczy o niewielkich zasobach wodnych obszaru. Sytuacja zmienia się w górnym biegu rzeki, który ze względu na budowę geologiczna i pokrycie terenu jest bardziej zasobny w wodę. W miarę zbliżania się do ujścia rzeka zyskuje stabilniejszy odpływ.
 
Na hydrologię rzeki wpływa udział zabudowy technicznej. Istniejące zastawki z regulowanym poziomem piętrzenia oraz kilka progów piętrzących powodują, że jeziora zyskują dodatkowe funkcje retencyjne. Zastawka poniżej Jeziora Małego Żnińskiego piętrzy wodę aż do Jeziora Gąsawskiego, natomiast zastawka w Wilczkowie reguluje poziom wody wypływającej z Jeziora Dużego Żnińskiego Zabudowa techniczna jest bardzo ważna gdyż powoduje ona podpiętrzanie wody w okresie wiosennym i zasilanie rzeki przy deficytach wody latem i jesienią. Szczególnie ważny gospodarczo akwenem jest Jezioro Duże Żnińskie. Posiada ono zdolność piętrzenia wody do 60 cm.         
Najciekawszy hydrograficznie teren gminy stanowi rynna żnińska. Według W. Niewiarowskiego obejmuje ona 9 akwenów. Za południową część rynny uznaje się Jezioro Oćwieckie, natomiast za północną Jezioro Dobrylewskie. Dalsze obniżenia nie są zaliczane do rynny żnińskiej, gdyż wchodzą w skład moren łabiszyńskich.
Zmieniony ( 09.08.2011. )