Start
English |Po polsku |Gwarą pałucką
| Czcionka: A A+
| Kontrast:
Zmiana kontrastu
Przyroda chroniona i jej zasoby Drukuj Email
Przyroda i obiekty gminy podlegają wielu formom ochrony przyrody. Aktualnie najwyższą formą ochronną jest obszar chronionego krajobrazu. W planach gminnych jest utworzenie Pałuckiego Parku Krajobrazowego.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 r. nr 92 poz. 880) wraz z późniejszymi zmianami przedstawia poszczególne formy ochrony przyrody, na które składają się formy wielkoobszarowe takie jak parki narodowe czy obszary chronionego krajobrazu, formy indywidualnej ochrony takie jak pomniki przyrody czy stanowiska dokumentacyjne oraz ochrona gatunkowa roślin i zwierząt. Na obszarze gminy Żnin prawna ochrona przyrody i krajobrazu reprezentowana jest zarówno przez formy wielkoobszarowe, to znaczy: obszar chronionego krajobrazu, jak również przez formy ochrony indywidualnej, czyli pomniki przyrody. Ponadto do chronionych elementów środowiska przyrodniczego należą parki dworskie, lasy chronione, przydrożne szpalery drzew, cmentarze.

Ogólny udział obszarowych form ochrony przyrody, które na terenie gminy Żnin reprezentowane są wyłącznie przez obszary chronionego krajobrazu, wynosi prawie 19,3% ogólnej powierzchni analizowanej jednostki.

OBSZARY CHRONIONEGO KRAJOBRAZU

Obszarem chronionego krajobrazu nazywamy „ tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych”. Głównymi zadaniami ochrony jest: zachowanie różnorodności biologicznej siedlisk, ochrona zbiorników wód powierzchniowych (naturalnych, płynących
i stojących) wraz z pasem otaczającej roślinności, prowadzenie racjonalnej gospodarki leśnej, zwiększanie istniejącego stopnia pokrycia terenów drzewostanami, w szczególności na terenach porolnych tam, gdzie z przyrodniczego i ekonomicznego punktu widzenia jest to możliwe, sprzyjanie tworzeniu zwartych kompleksów leśnych o racjonalnej granicy polno - leśnej, tworzenie i utrzymywanie leśnych korytarzy ekologicznych ze szczególnym uwzględnieniem możliwości migracji dużych ssaków, ochrona typowego krajobrazu Pojezierza (jezior rynnowych), ochrona wód jezior przed zanieczyszczeniem z powodu znikomej szaty roślinnej, ochrona zbiorników wód powierzchniowych (naturalnych i sztucznych, płynących i stojących) wraz z pasem roślinności okalającej, prowadzenie racjonalnej gospodarki leśnej, zachowanie różnorodności biologicznej siedlisk. Tereny chronionego krajobrazu są obszarami, na których obowiązują szczególne zasady gospodarowania. Należą do nich m.in. przeznaczenie pod zabudowę terenów nieprzylegających do już zabudowanych lub dróg, budowy lub rozbudowy obiektów budowlanych
 
OBSZAR CHRONIONEGO KRAJOBRAZU JEZIOR ŻNIŃSKICH

Zajmuje on powierzchnię 9017 ha i obejmuje 2 systemy rynien jeziornych usytuowanych w granicach Pojezierza Gnieźnieńskiego, różniących się zasadniczo fizjonomią. Pierwszy system to rynna zachodnia z jeziorami Małym i Dużym Żnińskim, Skarbińskim, Weneckim, Skrzynka, Biskupińskim, Godawskim, Gąsawskim i Oćwieckim. Największym jeziorem jest Żnińskie Duże (431,6 ha). Charakteryzuje się płaskimi brzegami i niską lesistością. Drugi system to rynna wschodnia (tzw. wójcińsko - chomiąska) z jeziorami: Chomiąskim, Foluskim, Ostrowieckim i Kierzkowskim. Największe jest jezioro Ostrowieckie (159,6 ha). Charakteryzuje się wyższym stopniem lesistości brzegów, głębszym wcięciem i wyższymi walorami krajobrazowymi oraz przydatnością do wypoczynku. Część obszaru w rejonie Szczepankowa i Szczepanowa położona jest na terenie powiatu mogileńskiego. Zachodnia rynna spełnia rolę obszaru do ochrony ze względów kulturowo - historycznych (Biskupin, Gąsawa, Wenecja, Żnin). W obszarze chronionego krajobrazu znajduje się fragment miasta Żnin stanowiący integralną część rynny jeziornej.

OBSZAR CHRONIONEGO KRAJOBRAZU JEZIOR ŻĘDOWSKICH

Jego powierzchnia wynosi 1000 ha i obejmuje rynnę subglacjalną wykorzystywaną przez rzekę Gąsawkę oraz jeziora: Dobrylewskie, Sobiejuskie w powiecie żnińskim, Żydowskie, Wąsoskie i Gąbińskie zlokalizowane w powiecie nakielskim. Największym jeziorem jest jezioro Sobiejuskie - 118 ha powierzchni, pozostałe są znacznie mniejsze. Fragment północny jeziora Sobiejuskiego należy do powiatu nakielskiego. Jest to obszar charakteryzujący się rzeźbą glacjalną , w którym dominuje rolniczy typ zagospodarowania przestrzeni. Obszary leśne występują w południowej części obszaru chronionego krajobrazu w rejonie jezior: Dobrylewskiego i Sobiejuskiego. Są atrakcyjnym elementem krajobrazu, wykorzystywanym dla celów wypoczynku i rekreacji.
 
OBSZAR CHRONIONEGO KRAJOBRAZU JEZIOR ROGOWSKICH

Obejmuje powierzchnię 1700 ha a najważniejszym elementem ochrony tego obszaru jest zespół jezior: Zioło, Rogowskie, Wolicie ze względnie dużym zalesieniem w części południowej gminy Rogowo. Jeziora zajmują duża powierzchnię, w tym dwa największe: Rogowskie - 285,3 ha i Zioło - 248,7 ha. Jeziora wraz z kompleksami leśnymi pełnią ważne funkcje regulatorów stosunków wodnych i warunków klimatycznych (głównie wietrznych, termicznych i wilgotnościowych) w rolniczym krajobrazie Pojezierzy Wielkopolskich. Ponadto odgrywają one zasadnicze role oraz ekologiczne, jako ostoja wielu gatunków roślin i zwierząt.

POMNIKI PRZYRODY

Definicja pomników przyrody według przytoczonej w tym rozdziale ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 roku brzmi następująco „pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej, lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie”. Na terenie gminy Żnin występuje 20 obiektów ( w tym 1 w mieście) ustanowionych Rozporządzeniem Wojewody Bydgoskiego:
- lipa drobnolistna o obwodzie w pierśnicy 390 cm, park wiejski dz.115 Białożewin
- grab 290 cm, klon, jawor dwuwierzchołkowy 230/220 cm, brzoza brodawkowata 340 cm, jesion wyniosły dz. 2/1 Brzyskorzystewko
- buk zwyczajny (odmiany czerwonej) 295 cm, park dworski dz. 226 Brzyskorzystewko
- 3 topole białe 630, 520 i 420 cm, wierzba biała 450 cm, lipa drobnolistna 400 cm, 2 dęby szypułkowe 350 i 290 cm, jesion wyniosły 380 cm i wiąz szypułkowy 300 cm, park dworski, dz. 9/1 Dobrylewo
- 2 dęby szypułkowe 340 i 280cm, park dworski, dz. 35/1 Jadowniki Rycerskie
- 2 dęby szypułkowe 350 i 270 cm, park wiejski, dz. 70 Januszkowo
- dąb czarny 150 cm, klon zwyczajny 198 cm, lipa szerokolistna, 303 cm, jesion wyniosły 283 cm i lipa drobnolistna 380 cm, park wiejski, dz. 168/1, Mochle
- buk zwyczajny odmiany czerwonej 290 cm, park wiejski, dz. nr 17 i 42, Murczynek
- wiąz szypułkowy 350 cm, dąb szypułkowy 340 cm, park wiejski, dz. 87, Nadborowo
- wiąz szypułkowy 340 cm, kasztanowiec zwyczajny 320 cm, platan klonolistny 345 cm, park dworski, dz. 3, Paryż
- lipa drobnolistna 470 cm, park dworski, dz. 140 Podobowice
- wiąz szypułkowy 334 cm, przy drodze Sielec - Juncewo, dz.14, Sielec
- 5 lip drobnolistnych 579, 495, 380, 375 i 350 cm oraz 5 jesionów wyniosłych 380, 350, 290, 280 i 280 cm, park dworski, dz. 28/1, Sielec
- dąb szypułkowy 360 cm, dąb szypułkowy odmiany piramidalnej 330 cm, dąb burgundzki 280 cm, dąb kaukaski 230 cm, 2 buki zwyczajne 520 i 480 cm, miłorząb dwuklapowy 270 cm, 2 jesiony wyniosłe 345 i 270 cm oraz klon srebrzysty 290 cm, park dworski, dz. 160/1, Słębowo
 - 3 dęby szypułkowe 345,288 i 150 cm, 8 lip drobnolistnych 380, 377, 354, 336, 303, 278, 275 i 210 cm, klon zwyczajny 325 cm, 2 klony jawory odmiany czerwonej 550 i 298 cm, klon jawor odmiany Leopoldii 198 cm, jesion wyniosły 283 cm, 2 sosny zwyczajne 291 i 289 cm, 2 olsze czarne 271 i 250 cm, kasztanowiec zwyczajny 388 cm, wierzba biała 460 cm oraz jałowiec pospolity 94 cm, zabytkowy park dworski, dz. 9/2, Sobiejuchy
- jesion wyniosły 400 cm, zabytkowy park dworski, dz. 9/2, Uścikowo
- dąb szypułkowy „Władysław” 290 cm, dz. 186 przy drodze w drodze z Wawrzynek – Redczyce w miejscowości Wawrzynki
- 2 lipy drobnolistne 300 i 300 cm, dąb szypułkowy 271 cm, przy kościele św. Floriana, dz. 986, Żnin
- lipa drobnolistna 270 cm, dz. 47, Żnin - Wieś
- dąb szypułkowy 412, przy drodze w oddz. 88 a obw. Szczepanowi, nadleśnictwo Gołąbki, Białożewin.  

LASY OCHRONNE

Do lasów ochronnych zaliczamy te lasy, które ze względu na warunki ich otoczenia mają duże znaczenie przez samo ich występowanie w krajobrazie. Znaczenie ich polega na wpływie, jaki wywierają na glebę, klimat i obieg wód, a pośrednio na inne gałęzie produkcji poza leśnictwem oraz na stosunki zdrowotne obszaru gdzie występują. Do grupy lasów ochronnych zalicza się także te lasy, które ze względu na swe pochodzenie, skład budowę oraz inne cechy mają szczególną wartość dla nauki, dla ochrony resztek pierwotnej przyrody, lub dla piękna krajobrazu. Lasy ochronne na terenie gminy występują głownie w obrębie zboczy zagłębień rynnowych, które wypełnione są wodami jezior oraz wyspowo w całej gminie. Należy dążyć do zwiększenia ich udziału w ogólnej powierzchni gminy, co ma swoje uzasadnienie w szeregu pełnionych przez nie funkcji ochronnych.

PROJEKTOWANY PAŁUCKI PARK KRAJOBRAZOWY

Na lata 2007 - 2010 zaplanowano utworzenie Pałuckiego Parku Krajobrazowego, który obecnie jest w fazie projektu. Przewidywany obszar objęty jego granicami wynosić będzie około 25 km², a głównymi jego walorami będą jeziora rynnowe z terenu etnograficznych Pałuk. Teren ten charakteryzuje się urozmaiconą rzeźbą, występowaniem licznych wzgórz morenowych, dolin a także wielogatunkowych lasów mieszanych. Zlokalizowano na tym terenie sporo ośrodków wypoczynkowych. Dodatkowym atutem jest obecność miejsc związanych z początkami państwa polskiego i kulturą prasłowiańską (Biskupin).

Zmieniony ( 09.08.2011. )