Start
English |Po polsku |Gwarą pałucką
| Czcionka: A A+
| Kontrast:
Zmiana kontrastu
Żnin znany i nieznany - Styczeń Drukuj Email
Pytanie 1 (4 stycznia 2013): Pod jaką nazwą,  według licznych hipotez, najdawniejszy Żnin identyfikowany jest z grodem umieszczonym na mapie Ptolemeusza w II w. n.e. na szlaku bursztynowym?
Odpowiedź: Liczne znaleziska archeologiczne świadczą o kontaktach Żnina ze światem antycznym. Kontakty takie umożliwiała droga bursztynowa biegnąca od Adriatyku przez Śląsk i Kalisz do Bałtyku. Przebieg tej drogi przedstawia mapa geografa z Aleksandrii, Ptolemeusza (90-168r. n.e.). Umieszczony na niej gród Setidava na północ od Kalisza identyfikowany jest od dziesięcioleci z dużym prawdopodobieństwem z najdawniejszym Żninem. Niedawno pojawiła się też hipoteza, że umieszczony na tej mapie gród Auscaucalis na północ od Konina identyfikowany jest przez niektórych badaczy z najdawniejszym Żninem. Ta teoria to wynik zabiegów Konina, który chętnie widziałby umiejscowienie Setidavy właśnie w okolicy Konina jednak dotychczasowe badania i źródła nie potwierdzają tej hipotezy i dla mieszkańców Żnina i większości badaczy to właśnie nad Gąsawką mieścił się ten starożytny gród.
Komentarz historyka do pierwszego pytania Pana Marka Wilgórskiego z Radia Żnin FM z dnia 7 stycznia 2013
 

Pytanie 2 (11 stycznia 2013): W Polsce do niedawna były tylko dwa takie znaleziska, ale od roku Żnin jest posiadaczem kolejnych czterech. Mowa tutaj o prochownicach do foglerza. Do czego służyły prochownice do foglerza i czym jest sam foglerz?
Odpowiedź: Foglerz (lub foglar) (franc. veuglaire, od słowa aveugler - oślepiać, zatykać otwór) - to było małe działo odtylcowe używane w XV i w XVI wieku.
Foglerz strzelał kulami ołowianymi i używany był głównie do obrony zamków i murów miejskich. Miał 4-5 prochownic (czyli komór do nabijania prochu), które kolejno wkładane były do specjalnego wydrążenia znajdującego się na dole lufy. Zaletą foglerza była większa szybkostrzelność w porównaniu z innymi działami. Poważną wadą było nieszczelne umieszczenie prochownicy, powodujące uchodzenie gazów prochowych i w konsekwencji znaczne obniżenie siły wyrzutu pocisku. Ponieważ z wadą tą nie potrafiono sobie wówczas poradzić, wobec wzrostu szybkostrzelności innych rodzajów dział foglerze w XVII wieku zanikły.
Komentarz archeologa do drugiego pytania Pana Szymona Nowaczyka z Radia Żnin FM z dnia 14 stycznia 2013
 
Pytanie 3 (18 stycznia 2013): Przez stulecia swojego istnienia wieża ratuszowa zwana potocznie „basztą” pełniła wiele funkcji – wybudowana w XV wieku miała świadczyć o chwale i bogactwie miasta.  Wymień co najmniej pięć takich funkcji baszty żnińskiej.
Odpowiedź:
- obserwacyjna
- składnica dokumentów
- skarbiec miejski
- muzeum
- funkcja reprezentacyjna
- ratusz miejski
- remiza strażacka
- koszary wojskowe
- więzienie miejskie
- wieża zegarowa
- magazyn wina
Komentarz Dyrektora Muzeum Ziemi Pałuckiej do trzeciego pytania Pana Michała Woźniaka z Radia Żnin FM z dnia 21 stycznia 2013
 

Pytanie 4 (25 stycznia 2013): W historii Żnina dotyczącej początków miasta za najważniejsze wymienia się trzy wydarzenia:
  • Pierwsze to umieszczenie Setidavy jako starożytnego Żnina na mapie geografa z Aleksandrii, Ptolemeusza (90-168r. n.e.).
  • Drugie wydarzenie to umieszczenie Żnina jako własności kościelnej w Bulli Gnieźnieńskiej wystawionej przez papieża Innocentego II w dniu 7 lipca 1136r. dla metropolity Jakuba ze Żnina. Jest to najstarszy dokument zawierający wzmiankę o Żninie.
  • Trzecie wydarzenie to rok 1263, w którym Żnin otrzymał prawa miejskie od arcybiskupa Janusza.
Nie zawsze pamięta się o czwartym ważnym dla 750-letniej historii miasta wydarzeniu. Związane jest ono z postacią Jarosława Bogorii.
Kim był Jarosław Bogoria i co zrobił dla Żnina?
Odpowiedź: Jarosław Bogoria Skotnicki urodził się w 1276 r. w Skotnikach w Sandomierskiem - rodowej siedzibie Bogoriów. Pochodził z możnego rodu, którego członkowie piastowali ważne stanowiska w Małopolsce. Piastował szereg ważnych urzędów kościelnych, a po śmierci arcybiskupa Janisława został wybrany nowym arcybiskupem gnieźnieńskim. Wybór ten został zatwierdzony w dniu 27.06.1342 r. przez przychylnego Polsce papieża Jana XXII z Awinionu.

Arcybiskup Skotnicki, jako administrator kościelny lokował około 100 wsi, tworzył nowe parafie, regulował dziesięciny, realizował ambitne plany budowlane. Zbudował nową katedrę gotycką wg wzorów włoskich i francuskich w Gnieźnie. Wzniósł i uposażył kościoły w Kurzelowie, Opatówku, Uniejowie, Skotnikach, budował zamki w Łowiczu, Uniejowie, 0patówku oraz dwory arcybiskupie w Gnieźnie, Kaliszu, Wieluniu i Łęczycy.

To właśnie Jarosław Bogoria nazywany jest drugim fundatorem miasta. Po tym jak w lipcu 1331r. do miasta wtargnął oddział Zakonu Krzyżackiego pod dowództwem Marszałka Dietricha von Altenburga. Żnin został doszczętnie spalony i złupiony, nie oszczędzono nawet dworu arcybiskupiego. W 1350r. dokonano relokacji na prawie średzkim. Żnin otrzymał przywilej na nową lokację miasta. Zachował się zarówno sam dokument jak i jego kopia. Jest to dokument nr 155, z 26 kwietnia 1350 r., znajdujący się w VI tomie Kodeksu Dyplomatycznego Wielkopolski.

Komentarz historyka do czwartego pytania Pana Kazimierza Wierskiego z Radia Żnin FM z dnia 28 stycznia 2013