Start
English |Po polsku |Gwarą pałucką
| Czcionka: A A+
| Kontrast:
Zmiana kontrastu
Żnin znany i nieznany - Luty Drukuj Email
Pytanie 5 (1 lutego 2013): Żnin w średniowieczu był głównym ośrodkiem handlowym na Pałukach, a co za tym idzie miejscem organizacji licznych targów i jarmarków. Jeśli o targach możemy powiedzieć, że były powszechne, to jarmarki były wynikiem otrzymanych przywilejów.

W jaki dzień w okresie średniowiecza odbywały się w Żninie targi i ile jarmarków mogło organizować miasto w ciągu roku?

Odpowiedź: Ważnym elementem życia gospodarczego były cotygodniowe targi i jarmarki, bez funkcjonowania, których obroty handlowe byłyby niemożliwe. Jak pisze Andrzej Wędzki w książce Pałuki W Średniowieczu z cyklu Dzieje Pałuk tom II poszczególne miasta posiadały uprawnienia do urządzania kilku (zazwyczaj trzech) jarmarków w ciągu roku. Również Żnin miał przywilej organizowania trzech dorocznych jarmarków, które były organizowane najczęściej przy okazji świąt kościelnych i odpustów parafialnych. Najważniejszy z nich był organizowany 10 sierpnia. Cotygodniowe targi odbywały się natomiast w Żninie w każdy poniedziałek.

Komentarz do piątego pytania archeologa Pana Mariusza Kazika z Radia Żnin FM z dnia 4 lutego 2013
 

Pytanie 6 (8 lutego 2013): Nadanie Żninowi praw miejskich w roku 1263 skutkowało pojawieniem się w latach następnych herbu, który był symbolem miasta. Herb Żnina był umieszczany na pieczęciach, którymi pieczętowano ważne urzędowe dokumenty.

Jaką budowlę najprawdopodobniej symbolizuje herb Żnina? Z którego wieku pochodzi najstarsza ze znanych pieczęci Żnina, a z którego najstarszy znany dokument, na którym odciśnięto pieczęć ze Żnińskim herbem?
 
Odpowiedź:
Mimo zmian w szczegółach i proporcjach wprowadzonych na przestrzeni stuleci – herb miasta Żnina wyraża jeden i ten sam motyw architektoniczny: bramę miejską. Nie ma jednoznacznych dowodów, która brama(w Żninie było ich kilka) posłużyła za wzór użyty na ówczesnym herbie jednak z dużym prawdopodobieństwie można uznać, że była to brama zwana Toruńską. Co prawda niektóre źródła podają, że na herbie znajduje się wizerunek zamku arcybiskupiego lub jednego z kościołów jednak przeczą temu inne dokumenty, które dowodzą, że zamek arcybiskupi nigdy nie był murowany, a i w Żninie nie było kościoła z dwoma wieżami. Za wizerunkiem bramy po za zachowanymi opisami, które mówią o tym, że była ona masywna i posiadała dwie wieże może przemawiać fakt, że herb powstał po odbudowie Żnina, która miała miejsce po spaleniu Żnina przez krzyżaków w 1331r. Jak pisze w Żnińskich Zeszytach Historycznych w 1991r. Zygmunt Schmidt w artykule pod tytułem „Ze studiów nad herbem Żnina” „przy wielkim  nakładzie pracy powstały mury obronne i bramy miejskie, a przywileje arcybiskupie, podobnie jak i  królewskie były wyrazem uznania dla mieszczan, którzy też za pewne dla upamiętnienia swoich wysiłków obrali motyw bramy za godło miejskie”. 
Najstarsza ze znanych pieczęci Żnina pochodzi najpewniej z połowy XIV wieku o czym pisze M. Gumowski w artykule „Najstarsze pieczęcie miast polskich XIII i XIV wieku” opublikowanym w Roczniku Towarzystwa Naukowego w Toruniu z 1958r. Natomiast pierwszy zachowany dokument, na którym widnieje odcisk tej pieczęci to akt sprzedaży wójtostwa żnińskiego z dnia 15.05.1400r. spisany w Żninie i opatrzony pieczęcią miejską.
 
Komentarz do szóstego pytania archeologa Pana Szymona Nowaczyka z Radia Żnin FM z dnia 11 lutego 2013
 

Pytanie 7 (15 lutego 2013): Wszelkie badania onomastyki polskiej wskazują, że "pierwsze zapisy nazw ulic w miastach polskich pojawiają się od XIV w. (Kraków, Poznań, Lublin, Opole, Warszawa, Sieradz)" W tym okresie najprawdopodobniej powstały również pierwsze nazwy ulic w Żninie.

Jakie nazwy w przeszłości nosiły ulice w Żninie? Podaj minimum siedem takich ulic oraz ich lokalizację lub dzisiejszą nazwę.

Odpowiedź:
W Żninie podobnie jak w innych miastach ulice na przestrzeni dziejów ulegały zmianą, co do nazwy, a często również, co do lokalizacji. Pierwotne nazwy były związane z funkcją, jaką spełniały, przykładem może być Rynek lub warsztatami rzemieślniczymi, które znajdowały się przy tej ulicy (Szewska, Zduńska). Czasami ulice oddawały w nazwie swój topograficzny charakter (ulica Długa) lub nawiązywały do obiektów zlokalizowanych przy ulicy (Kościelna, Farna, Mniska, Sądowa). W dziejach miasta szczególnie w okresie zaborów i okupacji nazwy ulic były nadawane przez okupanta, a po II Wojnie Światowej części ulic nadano imiona bohaterów PRL (Świerczewskiego, Plac Wolności).
 
Poniżej przykłady dawnych nazw ulic z ich dzisiejszymi odpowiednikami.
Sukiennicza – Pocztowa
Szewska – Pocztowa
Zduńska (Farna) – Kościelna
Dworska (Grodzka, Zamkowa) - Kościuszki
Wielka – Śniadeckich
Rynek – Plac Wolności
Mniska – Rychlewskiego
Ostrowska – Szkolna
Sądowa – Świerczewskiego
Nowa – Sienkiewicza
Droga Gnieźnieńska - Szpitalna
Bydgoska – Mickiewicza
Podgórna – Aliantów
 
Komentarz do siódmego pytania Prezesa Żnińskiego Towarzystwa Kultury Pana Stefana Czarneckiego z Radia Żnin FM z dnia 18 lutego 2013   
 

Pytanie 8 (22 lutego 2013): Elementem architektonicznym jednoznacznie kojarzonym ze Żninem jest stojąca na rynku wieża ratuszowa zwana basztą. Na ostatniej kondygnacji wieży znajduje się mechanizm zabytkowego zegara oraz dzwon z 1751r.
 
Kto był fundatorem dzwonu i jaki napis na nim się znajduje?
 
Odpowiedź:
Dzwon godzinowy na żnińskiej baszcie został odlany w 1755 r. w ludwisarni toruńskiego mistrza Mikołaja Petersilge. Dzwon, którego czasza ma kształt tulipanowy (typowy dla wyrobów XVIII-wiecznym) jest urządzeniem typu cymbałowego - młot uderza w nieruchomą czaszę.
Górna krawędź dzwonu ozdobiona jest dookoła wąskim paskiem z motywem roślinnym.
Poniżej umieszczone są w trzech rzędach inskrypcje:
•    górny fryz, ozdobiony małą plakietką głowy aniołka, ma napis: Fieri me curacit famat dom Thomasko - Powstałem pod rządami (za czasów rządów) Thomasko (Tomasza Konwerskiego)
•    środkowy fryz: In laudem deo ter magnifico tempus at horas signifigo - Na chwałę Boga najwyższego czas godzinami oznacza (odmierza)
•    dolny fryz: Mefecit Nicolaus Petersilge in Thorn Anno 1755 - sygnatura twórcy dzwonu: Mikołaj Petersilge, Toruń rok 1755.
Na płaszczu dzwonu znajdują się dwie plakiety: herb Żnina oraz św. Wacław w koronie i zbroi.
Na wieńcu znajduje się jeszcze fryz z inskrypcją: Flagithosam conflagrationem totus ferme civitatis znenensis in anno 1751 die 2 april - Niesławnej pamięci pożogi (która spustoszyła) całe miasto żnińskie w roku 1751 dnia 2 kwietnia.
 
Komentarz do ósmego pytania Dyrektora Muzeum Ziemi Pałuckiej Pana Michała Woźniaka z Radia Żnin FM z dnia 25 lutego 2013   
 

Zwycięzcami Lutego zostają:
1.    Eligiusz Kwiatkowski
2.    Kinga Wielgosz
3.    Robert Wiewióra