Start arrow Historia
English |Po polsku |Gwarą pałucką
| Czcionka: A A+
| Kontrast:
Zmiana kontrastu
Historia Żnina Drukuj
Spis treści
Historia Żnina
Pradzieje
Średniowiecze
Nowożytność
Lata 1795-1918
20-lecie międzywojenne
II wojna światowa
Żnin w czasach PRL
Żnin po roku 1989

 

 

 

 

 

 

NOWOŻYTNOŚĆ

Rok 1466 przyniósł Rzeczypospolitej pokój. Żnin od tej pory przestał być miastem położonym blisko niebezpiecznej granicy. Arcybiskup Jakub z Sienna postanowił wprowadzić zmiany w zarządzaniu kluczem dóbr arcybiskupich. Administracja została przeniesiona z Wenecji do Żnina, rozpoczęto budowę kamienic oraz nowej, murowanej siedziby Prymasów Polski. Budulec uzyskano z rozbiórki Zamku w Wenecji, którego utrzymywanie
w związku z nową sytuacjią polityczno-graniczną państwa było nieopłacalne. Następca Prymasa Jakuba, Zbigniew Oleśnicki przyczynił się do dalszego rozkwitu miasta, którego mieszkańców darzył tak wielkim zaufaniem, że umieścił
w nim skarbiec prymasowski. Niestety po pomyślnych latach 1466-1494 doszło do dwóch pożarów w roku 1494 i 1495 oraz zarazy, która zdziesiątkowała mieszkańców. Żnin ponownie trzeba było podzwignąć z kolan, zajął się tym Prymas Fryderyk Jagiellończyk.


Po szybkiej odbudowie, w początku XV wieku w miejscu poprzednich obiektów kultu wzniesiono nowy kościół parafialny, w początkach XVI wieku nadano mu wezwanie św. Floriana. Z zachowanych materiałów źródłowych wiadomo, że przy kościele aż do roku 1571 działała szkoła. Wiadomo też że już od przełomu XV/XVI wieku w Żninie działał szpital. W XVI wieku Prymasowie byli mocno zaangażowani w sprawy państwa. Natomiast nieco mniej osobistej uwagi przykładali do spraw miasta Żnina. Między innymi dlatego, umocniono dekretem Prymasa Jakuba Uchańskiego z 1579 roku, władzę burmistrzów. XVI wiek to czas spokojnej egzystencji mieszkańców miasta. (fotografia 5)


Wiek XVII był dla Rzeczypospolitej niezwykle trudny. Państwo było targane licznymi wojnami, walkami wewnętrznymi, zaczęło zmierzać ku upadkowi. Wszystko to miało wpływ na los Polaków. Wojny przynosiły liczne zniszczenia, grabieże i choroby, prowadząc do zubożenia i zdziesiątkowania ludności. Nie inaczej sytuacjia przedstawia się w przypadku Żnina. Już od początku stulecia można zaobserwować spadek poziomu zaludnienia miasta. W latach 1618-1620 zamieszkanych było w Żninie 201 domostw, można więc zakładać że populacja nie przekraczała liczby 2000 mieszkańców. W roku 1601 w mieście wybuchł pożar, w roku 1628 przetoczyła się przez nie zaraza. We znaki wdawały się mieszkańcom Żnina także liczne zobowiązania królewskie związane z toczonymi wojnami. Przez pierwszą połowę stulecia miasto nie otrzymało żadnych nowych przywilejów, dopiero Jan Kazimierz w roku 1652 zniósł część powinności wojskowych, a Jan III Sobieski zwolnił mieszczan od części opłat targowych i potwierdził wcześniejsze nadania królewskie. (fotografia 6) Szczególnie dotkliwe straty przyniósł miastu potop szwedzki z lat 1655-1660. Mimo tego, że Żnin nie był obszarem walk, to zniszczeniu uległy łaźnia, domy, ulice i fortyfikacje miejskie. Miasto podniosło się z ruiny i już w latach 70-tych XVII wieku było zamieszkiwane przez około 2300 osób. Do końca wieku doszło jeszcze do trzech pożarów w roku 1688. 1692 i 1700.


Wspomniane pożary spowodowały ponowny upadek miasta, sytuację dodatkowo pogarszała wojna północna toczona w latach 1700-1721 na terytorium naszego kraju. W roku 1751 wybuchł w mieście pożar, który strawił ponad połowę miasta i doprowadził do masowej emigracji. Prymas Ignacy Komorowski w roku 1758, w celu uniknięcia podobnych sytuacji w przyszłości i podniesienia miasta z ruiny zakazał pokrywania słomą dachów budynków w mieście, a także wydał dekret, który w przypadku niezabudowania przez właściciela działki w ciągu roku i 8 tygodni nakazywał sprzedaż gruntu. Żnin został zagarnięty przez Prusy w marcu 1774 roku w wyniku interpretacji przebiegu granicy polsko-pruskiej, ustanowionej na mocy traktatu rozbiorowego z 1772 roku. W państwie pruskim przeprowadzono sekularyzację, Żnin był od tej pory miastem królewskim, zmieniono władze i wprowadzono język niemiecki jako urzędowy. Liczba mieszkańców w roku 1775 wyniosła 616 osób. W 1794 roku Żnin przyłączył się do Insurekcji Kościuszkowskiej, jednak po jej upadku na mieszkańców spadły represje.



Zmieniony ( 05.02.2014. )